You are here: Home 8: Van Bossuits sculpturen als inspiratiebron voor beeldhouwwerk
Document Actions

8: Van Bossuits sculpturen als inspiratiebron voor beeldhouwwerk


Hierboven zijn talloze voorbeelden genoemd van de omzetting van Van Bossuits sculpturen naar tweedimensionale media, maar er bestaan ook voorbeelden van vertalingen in beeldhouwwerk. Zo heeft Willem van Mieris voor zijn mecenas Pieter de la Court van der Voort ontwerptekeningen gemaakt voor vier tuinvazen, waarop een viertal op Van Bossuits inventies gebaseerde figuurgroepen voorkomt. 1 Van Mieris heeft de vazen vervolgens zelf geboetseerd waarna ze in de jaren 1702-1704 in letterspijs zijn gegoten. Ze bevinden zich tegenwoordig in de tuin van Windsor Castle.

X
gegoten door Filips van der Mij naar Willem van Mieris en naar Giovanni Battista Luraghi, Tuinvaas met offerande aan Priapus en Flora (allegorie van de Lente), 1704 gedateerd

X
gegoten door Filips van der Mij naar Willem van Mieris en naar Giovanni Battista Luraghi, Tuinvaas met offerande aan Ceres en het Bad van Diana (allegorie van de Zomer), 1703 gedateerd

X
gegoten door Filips van der Mij naar Willem van Mieris en naar Giovanni Battista Luraghi, Tuinvaas met een bacchanaal (allegorie van de Herfst), 1702 gedateerd

X
gegoten door Filips van der Mij naar Willem van Mieris en naar Giovanni Battista Luraghi, Tuinvaas met Venus in de smidse van Vulcanus en Winter verdrijft de Herfst (allegorie van de Winter), 1704 gedateerd

Francis heeft ook in hardsteen gewerkt, zo blijkt uit de veilingadvertentie van 4 mei 1702 van de doopsgezinde koopman Jan Thesing (1659-1701): ‘verscheyde Beeltjes gebootseert van de vermaerden Francis, een staende Sater met zijn Pedestal (leevens grooten) in hardsteen van dito, een leggende Sater, en een staende Flora van Johannes Ebbelaers, mede van hardsteen’. 2 De veilingcatalogus (1734) met de nalatenschap van burgemeester Willem Six (1662-1734) vermeldt: ‘Een dito (Marmere Buste) zynde Galathea, van Francis begonnen, en door Ebbelaar opgemaakt’. 3

De beeldhouwer Ignatius van Logteren (1685-1732) stond in contact met Jan Ebbelaer (zie hoofdstuk één, laatste alinea). 4 Zelf kan hij Francis van Bossuit, die in 1692 overleed, nauwelijks hebben gekend, maar hij kan kennis hebben genomen van zijn oeuvre via Ebbelaer, door deelname aan Graats tekenacademie of door het bestuderen van diens natekeningen en de prenten in het Beeld-snyders Kunst-kabinet. 5 Van Ignatius van Logterens nu bekende sculpturen zijn er tenminste zes waarschijnlijk op Van Bossuits werk geïnspireerd, zoals het reliëf Venus met dolfijn, dat overeenkomsten vertoont met de Venus ofwel Galathea (nu alleen nog bekend als prent, eerste rij afb. hieronder), het 1730 gedateerde marmeren reliëf Venus en Adonis, dat vergelijkbaar is met het nu onbekende reliëf of de (drie jaar eerder verschenen) gelijknamige prent (tweede rij) en de tuinbeelden Pluto en Jupiter als Vuur die beide sterke verwantschap tonen met de achtkantige Jupiter (derde rij afb.). 6

X
Matthijs Pool naar Barend Graat naar Francis van Bossuit, Galatea (pl. XLVI)

X
Ignatius van Logteren, Venus, ca. 1720

X
Matthijs Pool naar Barend Graat naar Francis van Bossuit, Venus en Adonis (pl. XXII)

X
Ignatius van Logteren, Venus en Adonis, 1730 gedateerd

X
toegeschreven aan Francis van Bossuit, Jupiter

X
Ignatius van Logteren, Pluto, ca. 1712-1713

X
Jan van Logteren, Jupiter als Vuur, 1739 gedateerd

Twee tuinbeelden uit 1721, Flora als Lente en Pomona als Herfst ( Museum Willet-Holthuijsen, Amsterdam) zijn mogelijk afgeleid van Flora (bovenste paar afb. hieronder) en op de nu alleen als prent bekende Andromeda (tweede paar afb.).

X
Francis van Bossuit, Flora, ca. 1680-1692

X
Ignatius van Logteren, Flora als Lente, 1721

X
Matthijs Pool naar Barend Graat naar Francis van Bossuit, Andromeda (zonder ketens) (pl. LXV)

X
Ignatius van Logteren, Pomona als Herfst, 1721




[1]

Fock 1973 en Elen 1995B, op. cit. (beide: § 7, noot 1). De composities zijn te herleiden tot drie palmhouten beelden en een ivoren reliëf, nu alleen nog bekend door de prenten ernaar: Lente, Zomer en Herfst en De triomf van Bacchus. Van de tekeningen 6 en 7 uit de 11 nummers tellende catalogus in Elen 1995B is de verblijfplaats onbekend. In 1997 werd een twaalfde bij de reeks horend blad geveild, een Bacchanaal; zie hierover A.J. Elen, 'Additions to Willem van Mieris's Rape of Lucretia: an Example of the Artist's Working Methods', Master Drawings 50 (2012), p. 533-538; p. 537, noot 2.

[2]

Dudok van Heel, op. cit. (§ 7, noot 12), p. 162-163, nr. 72. De catalogus van de veiling op 10 mei 1702 en de inventaris van Jan Thesingh zijn niet teruggevonden.

[3]

Zie § 1, noot 12.

[4]

P.M. Fischer, Ignatius en Jan van Logteren, Alphen aan de Rijn 2005, p. 17.

[5]

Fischer 2005, op. cit. (noot 4), p. 17.

[6]

Het marmeren reliëf, nu in het Rijksmuseum in Amsterdam, functioneerde als schoorsteenboezem en was mogelijk afkomstig uit het pand Herengracht 476.

Datum laatste wijziging: Oct 10, 2014 03:43 PM