You are here: Home 5: Francis’ inspiratiebronnen
Document Actions

5: Francis’ inspiratiebronnen


Francis van Bossuit heeft met zijn kabinetsculptuur feitelijk replica’s van, en varianten op beroemde
Zuid-Europese meesterwerken in klein formaat naar Noord-Europa gebracht. Aan zijn Flora (afb. hieronder, eerste rij) en Venus met Cupido (tweede rij) bijvoorbeeld liggen belangrijke klassieke beelden ten grondslag: de Venus ex balneo (afb.) en de Venus Felix (afb.).

X
Matthijs Pool naar Barend Graat naar Francis van Bossuit, Flora (pl. LIV)

X
Anoniem naarPraxiteles, Venus, tweede eeuw na Christus

X
Matthijs Pool naar Barend Graat naar Francis van Bossuit, Venus en Amor (pl. LVIII)

X
Anoniem naarPraxiteles, Venus en Amor, eind tweede eeuw na Christus

Het is niet uit documenten bekend met welke kunstenaars Francis in Italië omging en wie zijn opdrachtgevers waren, maar wel is duidelijk dat hij zich bijvoorbeeld heeft laten inspireren door werk van de beeldhouwers Pierre Puget (1620-1694) (afb. hieronder, eerste rij) en Giovanni Lorenzo Bernini (1598-1680) (tweede rij).

X
toegeschreven aan Francis van Bossuit, Jupiter

X
Pierre Puget, Koning David, ca. 1667-1668

X
Matthijs Pool naar Barend Graat naar Francis van Bossuit, De Tijd onthult de Waarheid (pl. XIX)

X
Giovanni Lorenzo Bernini, De Waarheid door De Tijd onthuld

Enkele sculpturen door Van Bossuit zijn duidelijk verwant aan het werk van de Duitse beeldhouwer Balthasar Permoser (1651-1732), die in Florence en Rome heeft gewerkt. Waarschijnlijk heeft de jongere Permoser aan Van Bossuits werk een voorbeeld genomen. 1 Verder is recent geconstateerd dat de Christusfiguur in Van Bossuits sculptuur Dode Christus beweend door een engel X Francis van Bossuit, De dode Christus beweend door een engelImage fullsize Toon in RKD database veel overeenkomsten vertoont met die van de Chigi-Crucifix X Lorenz Rues, Crucifix met Magdalena, ca. 1670Image fullsize Toon in RKD database van de hand van de Tiroolse beeldhouwer Lorenz Rues (1640-1690), die gelijktijdig met Francis in Rome verbleef. 2

Van Bossuit liet zich voor de compositie van zijn reliëfs met Bijbelse en mythologische taferelen onder meer inspireren door schilderijen van Rutilio di Lorenzo Manetti (1570-1639) (afb. hieronder, bovenste rij), Lattanzio Gambara (1530-1573/'74) (midden) en (via een spiegelbeeldige prent) Pietro da Cortona (1596/'97-1669) (onder).

X
Matthijs Pool naar Barend Graat naar Francis van Bossuit, Perseus en Andromeda (pl. XXIV)

X
Rutilio di Lorenzo Manetti, Perseus en Andromeda, ca. 1612

X
Matthijs Pool naar Barend Graat naar Francis van Bossuit, De moord op de onschuldige kinderen (pl. XIII)

X
Lattanzio Gambara, De moord op de onschuldige kinderen met in de achtergrond de Vlucht naar Egypte, ca. 1571-1573

X
toegeschreven aan Francis van Bossuit naar Pietro da Cortona, De Sabijnse Maagdenroof

X
Pietro da Cortona, De Sabijnse Maagdenroof

Franse invloeden zijn te herkennen in drie beelden uit een serie van de vier seizoenen, Lente (afb. boven), Herfst (midden) en Winter (onder), alleen bekend uit het Beeld-snyders Kunst-kabinet, die geïnspireerd zouden kunnen zijn op (ontwerpen voor) beelden in de tuinen van Versailles. Volgens Christian Theuerkauff zou Francis, op zijn reis vanuit Rome naar Amsterdam (ca. 1680/'81) Versailles kunnen hebben bezocht. 3

X
Matthijs Pool naar Barend Graat naar Francis van Bossuit, Personificatie van de Lente (pl. LXVI en LXVII)

X
Philippe Magnier naar ontwerp van Charles Le Brun, De vier seizoenen: de Lente, 1681

X
Matthijs Pool naar Barend Graat naar Francis van Bossuit, Personificatie van de Herfst (pl. LXX en LXXI)

X
Benoît Massou naar ontwerp van Charles Le Brun, De vier elementen: de Aarde, 1681

X
Matthijs Pool naar Barend Graat naar Francis van Bossuit, Personificatie van de Winter (pl. LXXII en LXXIII)

X
François Girardon naar ontwerp van Charles Le Brun, De vier seizoenen: de Winter

Hoewel niet bekend is wie Van Bossuits eerste leermeesters waren, blijkt uit zijn sculpturen met Bacchus of Silenus dat hij het werk van François du Quesnoy (1594-1643) goed heeft gekend. De putti (eerste afb. hieronder) van Gerard van Opstal (ca. 1595-1668) lijken de inspiratiebron te zijn geweest voor een van de twee reliëfs (tweede afb.) in het poppenhuis van Petronella de la Court en ook Van Bossuits Dronken Silenus X Francis van Bossuit, Dronken Silenus met sater en bacchantenImage fullsize Toon in RKD database is verwant aan Van Opstals werk, met name de bacchanalen op bekers.

X
Gerard van Opstal, Drie kinderen en een sater

Gerard van Opstal
Drie kinderen en een sater (1609 - 1668)
ivoor, 129 x 272 x 15 mm
2.3488 Musée du Louvre48.85341, Paris, nr. Mr 361



X
 toegeschreven aan Francis van Bossuit, Triomftocht van Bacchus

 toegeschreven aan Francis van Bossuit
Triomftocht van Bacchus (1682)
ivoor, 48 x 57 x 17 mm
5.12222 Centraal Museum52.09083, Utrecht, nr. 5000/167a (poppenhuis)



Wat betreft de halffiguren, die in het Beeld-snyders Kunst-kabinet in paren voorkomen (prenten LXXXVIII tot XCIX), liet Van Bossuit zich voor zijn Heilige Maria Magdalena, Heilige Jeronimus in gebed, Zelfmoord van Cleopatra, Zelfmoord van Lucretia en Judith met het hoofd van Holofernes duidelijk inspireren door Guido Reni (1575-1642) (afb. hieronder).

X
Francis van Bossuit, Heilige Maria Magdalena, ca. 1680-1692

X
toegeschreven aan Francis van Bossuit, Heilige Maria Magdalena, ca. 1680-1692

X
Guido Reni, De berouwvolle Maria Magdalena, ca. 1635

X
Francis van Bossuit, Heilige Hieronymus, ca. 1680-1692

X
Guido Reni, Heilige Hieronymus, ca. 1624-1625

X
Matthijs Pool naar Barend Graat naar Francis van Bossuit, Cleopatra met de slang (pl. XCVI)

X
Guido Reni, Cleopatra met de slang, ca. 1625-1626

X
Francis van Bossuit, De zelfmoord van Lucretia, ca. 1680-1692

X
Guido Reni, De zelfmoord van Lucretia, ca. 1638-1839

X
Francis van Bossuit, Judith met het hoofd van Holofernes (Judith 8-16), ca. 1680-1692

X
Francis van Bossuit, Judith met het hoofd van Holofernes (Judith 8-16), ca. 1680-1692

X
toegeschreven aan Guido Reni, Judith en haar dienares stoppen Holofernes hoofd in een zak (Judith 8-16)

Voor Judiths pendant David met het hoofd van Goliath (afb. links) vond hij mogelijk inspiratie in een schilderij (midden) van Domenico Feti (1588/'89-1623/'24) en een beeldhouwwerk (rechts) door Francesco Susini (1585-1653).

X
Francis van Bossuit, David met het hoofd van Goliath

X
Domenico Feti, David met het hoofd van Goliath, ca. 1614-1615

X
Francesco Susini, David met het hoofd van Goliath, ca. 1625-1630

De identificatie van met name de vrouwelijke halffiguren berust volledig op de attributen zoals een slang, een mes of een kruis want de koppen zijn min of meer hetzelfde, hetzij en face, hetzij en profil. Hetzelfde gezichtstype is eveneens gebruikt voor als halffiguren uitgevoerde zinnebeelden zoals de hieronder afgebeelde Luitspelende vrouw of Allegorie op de Muziek, Flora of Allegorie op de Lente, de alleen nog als prent bekende pendanten Allegorie op de Poëzie en Allegorie op de Beeldhouwkunst en een Meisje met hondje of Allegorie op de deugd.

X
toegeschreven aan Francis van Bossuit, Luitspelende vrouw: allegorie op de muziek, ca. 1680-1692

X
Francis van Bossuit, Flora, ca. 1680-1692

X
Matthijs Pool naar Barend Graat naar Francis van Bossuit, Poësia (pl. XCIV)

X
Matthijs Pool naar Barend Graat naar Francis van Bossuit, Sculptura (pl. XCIII)

X
Matthijs Pool naar Barend Graat naar Francis van Bossuit, Meisje dat met een hondje speelt (allegorie op de Trouw) (pl. XCIX)

De afb. hieronder herhalen de werken die op deze pagina met het popup-symbool kunnen worden opgeroepen. Scroll omlaag voor de voetnoten.



Francis van Bossuit, De dode Christus beweend door een engel
Lorenz Rues, Crucifix met Magdalena, ca. 1670
Francis van Bossuit, Dronken Silenus met sater en bacchanten

[1]

Vergelijk bijvoorbeeld RKDimages, kunstwerknummers 237522 en 236051 (Permoser) met 215920, 215921 en 225015 (Van Bossuit); Theuerkauff 1975, op. cit. (§ 1, noot 1), p. 133; R. Baumstark, P. Volk, Apollo und Marsyas. Über das schreckliche in der Kunst, München 1995, p. 189-190 en 243-244.

[2]

Schmidt 2012, op. cit. (§ 4, noot 9), p. 177-183.

[3]

Theuerkauff 1975, op. cit. (§ 1, noot 1), p. 148.

Datum laatste wijziging: Sep 14, 2014 07:53 PM